วัดท่าหลวง พระอารามหลวง (Wat Tha Luang Royal Temple) เป็นวัดสำคัญคู่บ้านคู่เมืองของจังหวัดพิจิตร ตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันตกของแม่น้ำน่าน ใกล้ศาลากลางจังหวัด เป็นศูนย์รวมศรัทธา ศิลปะ และประวัติศาสตร์ของชาวพิจิตรมาอย่างยาวนาน วัดแห่งนี้สร้างขึ้นราว พ.ศ. 2388 ในสมัยรัชกาลที่ 3 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และต่อมาได้รับการสถาปนาเป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ

หลวงพ่อเพชร

หัวใจสำคัญของวัดคือการประดิษฐาน หลวงพ่อเพชร พระพุทธรูปปางมารวิชัย (ขัดสมาธิเพชร) ศิลปะเชียงแสนยุคแรก หล่อด้วยทองสัมฤทธิ์ มีพุทธลักษณะงดงาม อ่อนช้อย และเปี่ยมด้วยพลังศรัทธา หน้าตักกว้างประมาณ 1.40 เมตร สูงราว 1.60 เมตร นับเป็นพระพุทธรูปคู่เมืองพิจิตรที่ชาวบ้านให้ความเคารพอย่างสูง เชื่อกันว่ามีอานุภาพในการอำนวยพรด้านความสำเร็จ ความปลอดภัย และความแคล้วคลาด ทำให้มีผู้คนจากทั่วประเทศเดินทางมาสักการะอย่างไม่ขาดสาย

ภายในพระอุโบสถ นอกจากองค์หลวงพ่อเพชรแล้ว ยังมี ช้างเสี่ยงทาย ให้ผู้ศรัทธาได้ทดลองยกเพื่อเสี่ยงทายโชคชะตา และบริเวณนอกพระอุโบสถมีรูปปั้น หนุมาน ประดับอยู่ ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ที่พบได้ไม่บ่อยในวัดทั่วไป

ตำนานและประวัติการอัญเชิญหลวงพ่อเพชร

ตามตำนานเล่าว่า ในสมัยกรุงศรีอยุธยาได้เกิดขบถจอมทอง เมืองเชียงใหม่ กองทัพกรุงศรีอยุธยาได้ยกทัพผ่านเมืองพิจิตรเพื่อไปปราบปราม ก่อนออกศึก พระพิจิตร เจ้าเมืองในขณะนั้นมีความประสงค์จะอัญเชิญพระพุทธรูปสำคัญมาเป็นสิริมงคลแก่บ้านเมือง จึงได้ขอร้องแม่ทัพว่า หากปราบขบถสำเร็จ ขอให้หาพระพุทธรูปงดงามมาฝากเมืองพิจิตร

เมื่อเสร็จศึก แม่ทัพจึงอัญเชิญ หลวงพ่อเพชร จากเมืองจอมทอง ประดิษฐานบนแพลูกบวบ ล่องมาตามแม่น้ำปิง โดยฝากไว้กับเจ้าเมืองกำแพงเพชรก่อน จากนั้นจึงอัญเชิญไปประดิษฐาน ณ วัดนครชุม (เมืองพิจิตรเก่า) ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมืองพิจิตร และต่อมาได้อัญเชิญมาประดิษฐาน ณ พระอุโบสถวัดท่าหลวง อำเภอเมืองพิจิตร จนถึงปัจจุบัน

บทบาททางวัฒนธรรมและประเพณี

วัดท่าหลวงยังเป็นศูนย์กลางของ งานประเพณีแข่งเรือยาวชิงถ้วยพระราชทาน ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุกปีในช่วงต้นเดือนกันยายน บริเวณหน้าวัดและแม่น้ำน่านจะเต็มไปด้วยบรรยากาศคึกคักของการแข่งขันเรือยาวจากทั่วประเทศ การพากย์เรือที่เร้าใจ และขบวนแห่ทางน้ำที่ยิ่งใหญ่ตระการตา

สถาปัตยกรรมและพื้นที่โดยรอบ

พระอุโบสถมีความสง่างาม ภายในตกแต่งด้วยจิตรกรรมฝาผนังอย่างประณีต พื้นที่ริมแม่น้ำน่านหน้าวัดได้รับการพัฒนาเป็นทางเดินและจุดชมวิวที่ร่มรื่น พร้อมอาคารจัดแสดงประวัติและโบราณวัตถุ ทำให้วัดท่าหลวงเป็นทั้งสถานที่สักการะ ศึกษาประวัติศาสตร์ และแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของเมืองพิจิตร

รถยนต์ส่วนตัว:

• จากตัวเมืองพิจิตร ขับรถเข้าสู่ใจกลางเมือง วัดตั้งอยู่บนถนนบุษบา ริมแม่น้ำน่าน ใกล้ศาลากลางจังหวัดพิจิตร มีที่จอดรถภายในวัด

รถรับจ้าง:

• สามารถใช้บริการรถตุ๊กตุ๊กหรือรถจักรยานยนต์รับจ้างจากสถานีรถไฟพิจิตรหรือสถานีขนส่ง (บขส.) ระยะทางประมาณ 1–2 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางราว 5–10 นาที

• แนะนำให้มาช่วงเช้าเพื่อกราบหลวงพ่อเพชรในบรรยากาศสงบ

• ช่วงเย็นเหมาะสำหรับเดินเล่นและถ่ายภาพริมแม่น้ำน่าน

• ไม่ควรพลาดเลือกซื้อ ส้มโอพิจิตร และของฝากพื้นเมือง

• หากมาช่วงงานแข่งเรือยาว ควรมาก่อนเวลาเพื่อเลือกจุดชมการแข่งขัน

• ควรแต่งกายสุภาพ เนื่องจากเป็นพระอารามหลวงที่ศักดิ์สิทธิ์

ค่าเข้าชม:

• เข้าชมฟรี

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 06:30 – 18:00 น. (ช่วงงานประเพณีหรือวันสำคัญทางศาสนา อาจเปิดถึงช่วงค่ำ)